Ngăn chặn Bạo lực học đường: Phải bắt đầu từ gia đ́nh

 

TS. Huỳnh Công Minh đang phát biểu tại hội thảo. Ảnh: H. Triều

Diễn đàn “Bạo lực học đường - ngăn chặn bằng cách nào?” thời gian qua đă nhận được rất nhiều ư kiến rất thiết thực từ các nhà giáo, bạn đọc, cán bộ Đoàn hội... Nhân hội thảo chuyên đề “Pḥng chống bạo lực trong nhà trường” do Sở GD-ĐT TP.HCM tổ chức vào chiều 9-4 vừa qua, chúng tôi đă ghi nhận để khép lại diễn đàn này.
 Bạo lực học đường (BLHĐ) - chuyện không mới
Mở đầu hội thảo, TS. Huỳnh Công Minh - Giám đốc Sở GD-ĐT thẳng thắn nh́n nhận: “Hiện tượng HS đánh nhau là một thực tế không mới, những mâu thuẫn phát sinh trong quá tŕnh sinh hoạt của lứa tuổi hiếu động này vẫn thường xảy ra trong các thế hệ HS…”. Đồng t́nh với ư kiến của TS. Minh, TS. Đinh Phương Duy - Phó hiệu trưởng Trường Cán bộ TP dẫn chứng: “Trước giải phóng, khi tôi học phổ thông, đă từng bị bạn bè đánh, trấn lột viết (bút). Sau giải phóng, em tôi đi học cũng không thoát khỏi t́nh trạng này. Học tṛ đánh nhau có thể xem là chuyện b́nh thường v́ cuộc đời đi học lắm thứ suy nghĩ, hành động lung tung, đó là hiện tượng của “nhất quỷ, nh́ ma, thứ ba học tṛ”. Tuy vậy, đó chỉ là những trường hợp cá biệt. Nhưng nếu chúng ta không t́m ra giải pháp ngăn chặn th́ BLHĐ sẽ không c̣n là cá biệt nữa…”.
TS. Duy cũng thừa nhận rằng, việc đổ lỗi cho nhà trường khi BLHĐ có chiều hướng gia tăng là không hợp lư, nguyên nhân sâu xa vẫn là xă hội. Ông nói: “Trong những năm gần đây, cảnh bạo lực diễn ra ở mọi lĩnh vực. Trên sân cỏ, cầu thủ đánh nhau, huấn luyện viên chửi trọng tài, cổ động viên “choảng” nhau. Ngoài đường phố, taxi húc xe vào cảnh sát, nhiều băng nhóm thanh toán nhau đẫm máu ngay trong khu phố… Có thể nói, vấn đề bạo lực đang trở thành mối quan tâm, lo ngại của toàn xă hội”.
TS. Vơ Văn Nam - Khoa Tâm lư Trường ĐH Sư phạm TP.HCM th́ cho rằng: “Ngay trong gia đ́nh cha mẹ vẫn dùng bạo lực với nhau. Bước ra khỏi nhà, trẻ gặp hàng xóm bạo lực, bạo lực từ trên phim đến ngoài đời nên trẻ thường thấy: “mạnh được, yếu thua”. V́ thế, khó tránh cảnh HS đánh nhau. Chung quy lại, HS chỉ là nạn nhân chứ không phải là thủ phạm, các em đáng thương hại hơn là đáng trách…”.
Nhiều ư kiến khác cũng khẳng định, BLHĐ không phải là chuyện mới lạ trong trường học. Cái mới hiện nay chính là học sinh đă biết sử dụng vũ khí để đánh nhau, thậm chí c̣n mời gọi “giang hồ” bên ngoài vô trường để “xử” bạn. Hậu quả là có không ít trường hợp bị thương tật, nguy hiểm hơn là chết người. “Chúng ta cần nhận diện đúng mức vấn đề này, phân tích đầy đủ các nguyên nhân một cách khoa học nhằm t́m ra những giải pháp hiệu quả để pḥng chống nó”, TS. Minh kiến nghị.
Đừng bỏ rơi trẻ!

Những buổi sinh hoạt ngoại khóa như thế này sẽ giúp hạn chế được t́nh trạng bạo lực học đường. Ảnh: T.T

Đi t́m nguyên nhân của những sự việc trên, các chuyên gia giáo dục, tâm lư đă chỉ ra hàng loạt nguyên nhân dẫn tới những hành động thiếu suy nghĩ ở lứa tuổi HS. PGS-TS Trần Tuấn Lộ, Trưởng khoa Tâm lư Trường ĐH Văn Hiến cho rằng: “Nguyên nhân từ nhà trường chính là sự giáo dục chưa đủ, thậm chí không giáo dục về việc pḥng chống bạo lực. Đặc biệt là gia đ́nh cũng chưa quan tâm, chưa thân thiện với con cái trong khi xă hội lại có quá nhiều yếu tố độc hại đối với lứa tuổi các em. HS tiếp xúc với hàng ngàn cảnh bạo lực… để rồi trở thành một h́nh ảnh quen thuộc và bắt chước theo. Đó c̣n là hệ quả của sự vô cảm của người lớn, của việc giáo dục quá nặng về lư thuyết, kiến thức mà không giáo dục về kĩ năng, đạo đức, nhân cách làm người”. Sau gần 10 năm làm công tác tư vấn tâm lư học đường tại các trường phổ thông, TS. Nguyễn Thị Bích Hồng - Khoa Tâm lư Trường ĐH Sư phạm TP.HCM phần nào hiểu được tâm tư, t́nh cảm của lứa tuổi “trẻ con th́ đă qua mà người lớn lại chưa tới”. Theo đó, bà cho rằng: “BLHĐ là hậu quả của một quá tŕnh cô đơn, bế tắc”. Trẻ bây giờ thường xuyên bị cha mẹ bỏ rơi (do cha mẹ bận làm ăn hoặc có những mối bất ḥa). V́ không được yêu thương nên trẻ tự ti, dễ bị bạn bè ăn hiếp, đến khi bị dồn vào chân tường, trẻ sẽ phản kháng lại bằng bạo lực… Nhấn mạnh đến giải pháp phải bắt đầu từ gia đ́nh, TS. Bích Hồng phát biểu thêm: “Mỗi ngày hăy hỏi xem con ḿnh đi đâu, làm ǵ, với ai… để biết con có những mối quan hệ bất thường mà bảo vệ. Đừng “khoán trắng” trách nhiệm dạy con cho nhà trường”. Không chỉ cô đơn trong nhà, trẻ c̣n cô đơn ở trường. “Một lớp học nếu chỉ có 20-30 học sinh th́ quan hệ thầy tṛ là quan hệ nhân văn. Nhưng khi lớp học có tới 50-60 học sinh th́ quan hệ thầy tṛ sẽ là quan hệ hành chính. Với một mối quan hệ hành chính như vậy, liệu thầy cô giáo có thể quan tâm, sâu sát đến từng học sinh? Sự cô đơn trong trường học khiến học sinh xa lánh thầy cô, có chuyện ǵ cũng tự “xử lư”, “giải quyết” với nhau chứ hiếm khi tâm sự cùng thầy cô”, TS. Minh khẳng định.
Ra ngoài xă hội, trẻ cũng cô đơn, các em thấy ḿnh lạc lơng trong đám đông. Nếu các em có bỏ học lang thang ngoài đường cũng chẳng người lớn nào thèm hỏi. Đáng trách hơn khi 5-7 học sinh đánh nhau, người lớn thấy cũng chỉ… đứng nh́n. Sự vô cảm của người lớn đă biến các em thành những đứa trẻ chỉ thích sử dụng nắm đấm… Biện pháp pḥng chống BLHĐ hiệu quả mà theo TS. Bích Hồng chính là giải tỏa sự cô đơn cũng như củng cố niềm tin ở trẻ”.
Giáo dục kỹ năng sống cho HS, cần lắm!
TS. Nam cho rằng, giảm tải chương tŕnh học, thay vào đó những giờ học kĩ năng là biện pháp hữu hiệu: “Các em cần được rèn luyện kĩ năng giao tiếp để hạn chế những câu nói không hay gây mất ḷng bạn bè của các em. Rèn luyện kĩ năng ứng xử để các em có những hành động thấu t́nh đạt lư, đạt tới giá trị nhân văn cao nhất. Rèn luyện kĩ năng kiềm chế cảm xúc để các em biết ḱm nén những lúc xúc động, biết sống bao dung độ lượng với mọi người”. Đóng góp về việc xử lư các vụ việc bạo lực, PGS-TS Trần Tuấn Lộ nói: “Cần phân loại các mức độ nghiêm trọng, phân biệt động cơ bạo lực để tùy mỗi trường hợp mà có cách xử lư, giáo dục riêng. Phải coi bạo lực bắt đầu từ những lời nói, từ cái nh́n, cử chỉ có biểu hiện bất thường chứ không chỉ là hành động trên thân thể người khác...”. Ư kiến của bà Lê Thúy Ḥa - Hiệu trưởng Trường THPT DL Thái B́nh cũng rất đáng được quan tâm: “Không trường nào không có học sinh xích mích, quan trọng là chúng ta phải phát hiện sớm để ngăn chặn. Người phát hiện không chỉ là thầy cô giáo, bảo vệ… mà c̣n là các bạn trong lớp. Để học sinh giúp giáo viên phát hiện những vụ xích mích này, bắt buộc nhà trường phải giáo dục kỹ năng sống cho các em”. Theo ông Lê Ngọc Trung, Phó ban hoạt động ngoài trời Trường Thiếu sinh quân th́ giáo viên cũng nên dạy về kỹ năng giải quyết mâu thuẫn, chẳng hạn đặt ra các t́nh huống cụ thể như “nh́n mặt thằng này thấy ghét” th́ giải quyết như thế nào để bớt ghét. Kỹ năng sống không chỉ đợi đến bậc THCS, THPT mới dạy mà ngay từ mầm non cũng phải giáo dục cho các bé…”.
Ḥa Triều - Ngọc Anh

(Theo www.giaoduc.edu.vn)